Ondarea | Kultura eta usadioak | Gastronomia
Gastronomia PDF fitxategia Inprimatu E-posta

gastronomia01

Pirinioetako gainontzeko ibaxek bezalaxe Zaraitzuk ohiturako gastronomia onez gozatzen du. Amuarraina, prestakuntza desberdinen arabera, ardi eta behi haragia eta gazta, zaraitzuarren mahaiean platerik esanguratsuenak dira.


Pirinioen alde honetan babarrunak eta menestrak edozein menuren sarrera gomendagarrienak dira.

Basurdea, artzain ogi mamiak -beren ogi eta zihoko prestapenean artzainak adituak diralarik-, arkume sahietsak eta Ibaxeko bertako ziza eta onddoak mahai zaraitzuarraren beste espezialitate batzuk dira.

 

Onddoak

Beltza 1Beltza 2

Pirinioetan onddo mota asko biltzen da: beltza , robelloia, urriziza, illarraka, perretxikoa, zizaori, txanpiñoia, etabar. Gehien ezagututzen direnak beltza eta robelloia dira. Lehen klasearen barruan bi eredu desberdintzen dira: beltza (aereus eta pinicola) eta txuri ( estivalis eta edulis). Beltza udazken eta neguan ateratzen da harizti eta pagoeetan.

Robelloia soilik udazkenean ateratzen da eta pinudietan.

Zonalde honetan onddoak biltzea oso zabaldua dago. Zaraitzuko Ibaxean Itzalle, Espartza, Igari, Otsagabia eta Ezkaroze dira udalerririk onddozaleenak.

Onddoak biltzearen ohitura ez da oso zaharra, gutxi gora behera berrogeita hamar urte baititu. Onddoak pinudi gazteetan ateratzen dira, eta zelaiak lantzeari uztearekin batera pinudiak zabaldu eta onddoak agertzen dira.

Lehen mendira zaldieriekin zihoazen eta irabazia zamaren arabera kalkulatzen zen. Onddo karga bat gutxi gora behera 150 kiloren berdina zen. Mendira aitonak, aita eta amak eta baita umeak ere joaten ziren. Egun onddoak biltzeko era aldatu egin da, profesionaldu dela esan daiteke.

Errezeta onddoekin: Onddo eta ganbaz beteriko volovanak

 

500 gr. onddo
500 gr. ezkira
10 ojaldre volovan
2 gurin goilarakada arras
bechamel katilukada 1
esnegain edalontzi bat
biperrauts txuria
perrexil txikitua, olioa eta gatza


Ezkirak egosi eta txikitzen dira. Onddoak garbitu eta txikitzen dira. Zartagi batean olioa eta gurina jarri, onddoak gehitu eta lehortu arte uzten dira. Bechamela eta esnegaina gehitzen dira. Ezkirak, gatza, biperrauts txuria eta perrexila gehitzen dira minutu batzutan irakiten utziz, eta erreserbatzen da.

Volovanak bete eta lehenagotik berotzen jarri dugun labean sartzen dira.
Oso bero zerbitzatu.  (Auñamendi Jatetxea. Otsagabia)